Reportaža

Hamamelis: žbun koji cveta kada sve ostalo zaspi

Kada u severnoameričkim šumama opadne lišće i priroda se sprema za zimu, jedan žbun tek tada procveta. Njegove grane su nekada savijane u lukove, njime su tražene podzemne vode, a od njega je napravljen jedan od prvih tonika u istoriji kozmetike.

Žuti cvetovi hamamelisa u grozdovima na goloj grani, sa osušenim listovima

Cvetovi u kasnu jesen

Hamamelis (Hamamelis virginiana) je listopadni žbun ili nisko drvo iz šuma istočnog dela Severne Amerike. Raste do pet metara visine, a listovi mu podsećaju na listove leske, iako mu nije rođak.

Najneobičnije je vreme cvetanja. Hamamelis cveta od septembra do novembra, kada većina biljaka već miruje. Cvetovi su žuti, sa tankim, vijugavim laticama, poput malih traka. U isto vreme sazrevaju prošlogodišnje čahure, koje se otvaraju i izbacuju seme nekoliko metara daleko.

Krupni plan pojedinačnog cveta hamamelisa sa tankim, talasastim žutim laticama

Ime koje nema veze sa vešticama

Na engleskom se hamamelis zove witch hazel, što bi doslovno značilo „veštičja leska“. Ali veštice tu nemaju ulogu. Prvi deo imena dolazi od staroengleske reči wych, koja je opisivala savitljive grane i drvo.

I zaista, grane hamamelisa su veoma savitljive. Starosedeoci Severne Amerike pravili su od njih lukove, a evropski doseljenici koristili su rašlje hamamelisa kao štapove za traženje podzemne vode – starinski zanat koji se na engleskom zove dowsing.

Od kuvane kore do apoteke

Starosedelački narodi istočnog dela Severne Amerike kuvali su koru i lišće hamamelisa i koristili ih u kućnoj nezi kože. Svoje znanje preneli su evropskim doseljenicima, a biljka je ubrzo postala deo kućne nege širom kolonija.

Godine 1846. apotekar Teron Pond iz grada Jutike u državi Njujork počeo je da prodaje destilat hamamelisa pod imenom „Zlatno blago“. Proizvod je kasnije preimenovan u Pond's Extract i postao jedan od najpoznatijih kućnih preparata svog vremena. Iz te male apoteke izrasla je kompanija koja i danas proizvodi kozmetiku.

Antikna staklena apotečka bočica Pond's Extract of Hamamelis sa starom etiketom

Kako se dobija

Za hidrolat hamamelisa destiluju se mlade grančice i lišće. Para nosi aromatične i druge sastojke biljke, a kada se ohladi, nastaje bistra, blago mirisna voda.

Važna razlika: mnogi tonici sa hamamelisom na tržištu sadrže dodat alkohol, kao i nekadašnji Pond's Extract. Naš hidrolat hamamelisa je čist hidrolat.

Sveže odsečena grančica hamamelisa sa zelenim listovima i otkrivenim naličjem lista, na svetloj drvenoj podlozi

Hamamelis u kozmetici

Hamamelis prirodno sadrži taninske materije. Zbog njih koža posle nanošenja deluje sveže i zategnuto, a ten mat. Zato se hamamelis vekovima koristi kao tonik, posebno za mešovitu i masniju kožu i kožu sa vidljivim porama.

Hamamelis je kozmetički sastojak, a ne lek. Ne koristi se za lečenje akni ili drugih kožnih oboljenja.